Istorija Bara

Bar je veoma star grad. Ne postoje precizni podaci o njegovom porijeklu, ali u istorijskim izvorima ime Stari Bar se prvi put pominje u IX vijeku pod imenom Antibareos (Anti-stari). Prema informacijama iz nekih drugih izvora, porijeklo grada se smješta između VI i VII vijeka, jer je u to vrijeme u Baru postojalo karakteristično rimsko naselje.

Iako postoje vrlo malo preciznih podataka o vremenu osnivanja drevnog Bara, ostaci neolitskog materijala pronađeni su na širem prostoru, razni predmeti poput: eneolitske sjekire, bodeža, vaza neobične izrade itd., svjedoče da je na području koje danas čini opštinu Bar postojalo života čak u praistorijskom, ilirskom, grčkom i rimskom dobu. Ipak, najveća potvrda te teze je 2000 godina staro maslinovo drvo, koje se nalazi na mjestu zvanom Mirovica, što na drugi način svjedoči da je na području Bara postojalo života prije više od dva milenijuma. Da je Bar doista staro urbano naselje potvrđuju imena grada: grčko – Antibareos, rimsko – Antibarum, i slovensko – Bar.

Krajem IX vijeka Bar se pominje i pod imenom Antivari, što se prema istorijskim izvorima može povezati s plemenom Avara, koji su u VI i VII vijeku, zajedno sa Slovenima, naselili područje koje danas čini Crnu Goru.

Bar pod vizantijskom i ranom crnogorskom vlašću

Iako su ga Sloveni naselili početkom VII vijeka, do sredine XI vijeka Bar je ostao pod kontrolom Vizantije, tačnije, u to vrijeme Bar je bio smješten u regionu Dirahion, istorijski poznatijem pod imenom Prevalis. Da je Bar bio veoma važan duhovni, kulturni i politički centar govori činjenica da je do sredine VIII vijeka Bar bio centar biskupije. Za glavni grad prvog nominalno nezavisnog vladara prve crnogorske države – Duklje, kneza Vladimira, pominje se područje samo nekoliko kilometara od Bara prema Skadarskom jezeru, selo Krajina na mjestu Ostros, 50 kilometara udaljeno od Bara. S obzirom da je to područje ipak bilo u sastavu Vizantijskog carstva, 1042. godine, u poznatoj „Bitci kod Bara“, koja se vodila na padinama Rumije, taj dio baranskog teritorija oslobađa (oslobađa) vladar Zete Vojislav (1017 – 1050).

Pretpostavlja se da je već 1077. godine u Baru okrunjen prvi crnogorski kralj Mihailo Vojislavljević, a kao potvrdu za takav čin, dobio je kraljevske oznake od pape Klementa III. Nakon toga, Barom vlada kralj Bodin Vojislavljević (1082 – 1101). Zbog Bodinovog truda 1089. godine biskupija Bara dobija titulu nadbiskupije, a kao rezultat toga grad Bar postaje centar Bodinove države. Sredinom XI vijeka Bar ponovo postaje dio Duklje, a nakon 1183. ponovo ulazi u sastav Vizantijskog carstva, kada sa ostatkom Zete postaje dio države Nemanjića. Bar je pod kontrolom Nemanjića do 1360. godine. Tokom tog vremena doživljava pun procvat – imao je gradsku autonomiju, statut, grb i novac.

Srednjovjekovni sukobi i mletački uticaj

U istorijskim dokumentima se kaže da je sredinom XV vijeka Bar izvojevao pobjedu nad Dubrovnikom. Tokom 60-ih godina XIV vijeka, Barom vladaju Balšići, kraljevska porodica koja je stvorila nezavisnu teritoriju u području Skadra. Tokom tog perioda princeza Jelena i Balša III smatraju Bar svojim glavnim gradom.

Nakon toga, dugo vremena, Bar se nalazi u stalnim borbama i svađama između županijskih vlastelina.

1404. godine Bar preuzimaju Mlečani (Mletačka Republika), koji bi 1412. godine ponovo pao u ruke Balšića.

1421. godine Bar je bio pod pokroviteljstvom despota Stefana Lazarevića, a od 1427. godine bio je pod pokroviteljstvom despota Đurđa Brankovića – kada ponovo postaje glavni grad Zete.

Pljačkom (zauzimanjem) grada od poznatog bosanskog gospodara Stefana Vukčića Kosače, 1443. godine Bar sa svojim primorskim područjima osvajaju Mlečani. Nakon mletačke vladavine, Bar napadaju Turci. Braneći se od turske invazije, Bar kako bi očuvao trajni mir, zatražio je pomoć od Mletačke Republike, u čemu nije uspio.

Osmanska vlast i moderni razvoj

Turci, koji su vladali tim područjem 307 godina, osvojili su Bar 1571. godine. 1878. godine, Bar oslobađaju od Turaka Crnogorci. Iste godine, 1878., na Berlinskom kongresu Crna Gora je proglašena nezavisnom, pa grad Bar dobija veliki značaj i ugled. Kako je tokom oslobođenja 1878. godine Bar bio duboko razoren, Ministarski savjet Kneževine Crne Gore 1908. godine donosi odluku da započne izgradnju novog grada, koji će se nazvati Bar.

S vremenom veliki broj građana Bara počinje se seliti u južne dijelove grada, uglavnom naseljavajući područje pored morske obale, gdje početkom XX vijeka nastaje područje poznatije kao Pristan (Luka), na čijem je mjestu postavljen temelj Novog Bara. Danas se Novi Bar smatra urbanistički najorganizovanijim, modernim arhitektonskim sklopom u Crnoj Gori. Široki bulevari ukrašeni palmama, oleandrima i drugim egzotičnim mediteranskim drvećem koji se pažljivo čuvaju i njeguju, uz srdačnu brigu javnih radnika, učinili su da je nekoliko godina zaredom (uglavnom u posljednjoj deceniji XX vijeka), Bar proglašen za najčistiji grad u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

Kao i u drugim primorskim gradovima do 1928. godine Bar je bio pod austrougarskom upravom. Nakon oslobođenja od Austro-Ugarske, do 1941. godine Bar je dio Kraljevine Jugoslavije (države Srba, Hrvata i Slovenaca).

Tokom Drugog svjetskog rata (1941 – 1945) Bar je bio pod stranom kontrolom. U to vrijeme, italijanska i njemačka vojska kontrolisale su Bar. Boreći se protiv okupatora (osvajača) partizanska vojska oslobodila je Bar u novembru 1944. godine. Od tada i do 1991. godine Bar je bio dio Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

U poslijeratnom periodu, posebno tokom 60-ih godina XX vijeka Bar se razvio u poznati lučki centar Crne Gore i bivše Jugoslavije. Takođe, pored lučkog i pomorskog saobraćaja, Bar je danas poznat po razvoju turizma, ekonomije i sporta.