Istorija Crne Gore

Istorija Crne Gore je živopisna tapiserija otpornosti i nezavisnosti, obeležena raznovrsnim uticajima od Rimskog Carstva do modernog doba, odražavajući trajni duh ove male, ali ponosne nacije.

---

Rani počeci i srednjovjekovni period

Baš kao i priroda, istorija Crne Gore je veoma šarena. Turbulentni život Crne Gore začinili su mnogi ljudi, ali njen stalni težnja za slobodom ostala je dominantna tokom svoje istorije Crne Gore. Svaki deo Crne Gore ispričaće radoznalom putniku mnoge zanimljive priče iz različitih vremenskih perioda – od velikog Rimskog Carstva do modernog doba. Iako je njen teritorij prilično mali, ova ponosna zemlja ima mnogo toga da kaže kada je u pitanju njena istorija Crne Gore.

Ime “Crna Gora” se prvi put pominje u Povelji kralja Milutina, 1276. godine. Veruje se da je dobila ime po gustim šumama koje su pokrivale planinu Lovćen i okolno područje. Šume su bile toliko tamne da su posmatrači stekli utisak “crne” planine.

Tokom Rimskog Carstva, teritorija Crne Gore je zapravo bila teritorija Duklje (Doclea). Sa dolaskom Slovena u 7. veku, hrišćanstvo je brzo steklo primat u ovoj regiji.

Duklja je obuhvatala područje Skadarskog jezera sa obližnjim planinama. Prvi knez Duklje bio je Vladimir. Duklja je stekla nezavisnost 1040. godine, a proglašena je za kraljevinu 1077. godine. Tako je postala jedna od prvih nezavisnih država na Balkanu. Nazvana je Zeta, što je u starim slovenskim jezicima značilo žeteoci.

Zbog čestih nemira i političkih prevrata, nakon smrti vladara iz porodica Vladimir i Vojisavljević, Vizantija je stekla dominaciju nad Zetom. Veliki vladar Nemanja, koji je preuzeo vodeću poziciju u ovoj regiji 1185. godine, nije promenio status Zete kao nezavisne države, koji je imala u prošlosti. U 14. veku, pod vođstvom dinastija Balšić i Crnojević, postala je nezavisna feudalna država i polako se širila, neumorno se boreći protiv vojska kao što su albanska, a kasnije, turska i mletačka.

Otomansko vladanje i kulturni procvat

Tokom perioda vladavine Crnojevića, zbog jakih napada turske vojske, narod, zajedno sa porodicom Crnojević, morao je da se povuče prema planini Lovćen. Ivan Crnojević je odabrao Cetinje kao svoju bazu i tamo je sagradio dvorac i manastir. Cetinje je tako postalo sinonim duhovne slobode i slobode države. Đurađ Crnojević, sin Ivana Crnojevića, vladao je kratko vreme, ali je ostavio neprocenjivo bogatstvo. Tokom njegove vladavine, 1493. godine, otvorena je prva štamparija na Balkanu, a godinu dana kasnije, 1494. godine, štampana je prva knjiga – “Oktoih”.

Turci su preuzeli vlast nad Crnom Gorom 1496. godine i pripojili je Skadarskom sandžaku. Bez obzira na tu činjenicu, Crna Gora je zadržala visok stepen autonomije, i potpuno je povratila svoju nezavisnost 1645. godine.

Moderna državnost i nezavisnost

Tada duhovni vođe, vladike preuzimaju vlast u Crnoj Gori i takođe preuzimaju upravljanje zemljom. U to vreme, vlasti u Crnoj Gori bile su Opštecrnogorski zbor i Zbor glavara, dok su na nižim nivoima bili sastanci glavara. 1697. godine, Crnogorski zbor je izabrao Danila I za vladiku. Tada je započelo uspostavljanje dinastije Petrović, kao i njihova borba za jedinstvo religije i politike.

Petar I Petrović (1784 – 1830) je jedna od najpoznatijih ličnosti u crnogorskoj istoriji Crne Gore. Pod njegovim vođstvom, Crna Gora je ojačala svoju nezavisnost, i nakon velikih pobeda nad brojnijom turskom vojskom, oslobodila se od turskog uticaja i dominacije.

Ujedinio je crnogorska plemena i približio ih primorskom stanovništvu, jer je primorje u to vreme bilo pod uticajem Austro-Ugarske. Naslednik Petra I Petrovića bio je Petar II Petrović Njegoš. Bio je izvanredan državnik, filozof i pisac. Tokom njegove vladavine, ovaj vrhunski vladar uspostavio je državne institucije, administrativne i državne vlasti. Održavao je veze sa Rusijom i često se borio protiv Turaka. Napisao je mnoga književna dela, kao što su “Gorski vijenac” i “Luča mikrokozma”, što ga je učinilo jednim od najvećih pisaca sveta. Tokom vladavine njegovog naslednika, Danila, suverenitet Crne Gore je dodatno ojačan i formalno priznat. Važna pobeda protiv Turaka u Grahovačkoj bici 1858. godine doprinela je tome.

Crnogorski narod, iako znatno slabiji brojčano, pobedio je u značajnom broju bitaka protiv Turaka. Tokom njegove vladavine, knez i kralj Nikola omogućio je Crnoj Gori da postigne značajne političke ciljeve. Pod njegovim vođstvom, Crna Gora je povratila Bar i Ulcinj, i tako dobila deo jadranske obale, a takođe je povratila Podgoricu, Kolašin i Nikšić. Na Berlinskom kongresu, Crna Gora je dobila puno međunarodno priznanje. Činjenica da je Crna Gora bila jedina zemlja na Balkanu koja se uspešno borila protiv Osmanskog Carstva impresionirala je Evropu, i Crna Gora je postala kraljevina 1910. godine.

Izazovi 20. veka i savremeno doba

20. vek je predstavljao težak period za Crnu Goru, jer je tada izgubila svoju nezavisnost i nestala sa političke mape Evrope. Kada je izbio Prvi svetski rat, Crna Gora se stavila na stranu Srbije i saveznika. 1916. godine, nakon predaje Austro-Ugarskoj, kralj Nikola je otišao u izgnanstvo. Proveo je neko vreme u Italiji, a zatim otišao u Francusku. Pokušaji kralja i njegove vlade da utiču na događaje u Crnoj Gori u to vreme nisu bili uspešni. Srbija je anektirala Crnu Goru 1918. godine i tako je Crna Gora izgubila sve što je stekla tokom vekova: svoju državnost, vojsku i dinastiju.

Sa padom Kraljevine Jugoslavije pred fašističkom Nemačkom u Drugom svetskom ratu, Crna Gora je ponovo dokazala da duh slobode koji njeguje njen narod nije nestao. 13. jula 1941. godine, veliki broj Crnogoraca ustao je protiv italijanskih okupatora.

Nakon Drugog svetskog rata, Crna Gora je poboljšala svoj pravni i državni status i postala jedna od šest jednakih republika jugoslovenske federacije.

Nakon turbulentnih godina, na kraju 20. veka, i nakon raspada bivše Jugoslavije, Crna Gora je ostala u uniji sa Srbijom, tako da su ove dve republike formirale Državnu zajednicu Srbije i Crne Gore.

Većina građana na referendumu održanom 21. maja 2006. godine glasala je za nezavisnost Crne Gore. Tako je danas Crna Gora nezavisna država međunarodno priznata. UN je primila Crnu Goru kao 192. državu članicu 27. jula 2006. godine.

Svaki Crnogorac će biti ponosan da vam satima priča o svojoj istoriji Crne Gore i svojim precima.