Manastir Savina
Manastir Savina je srednjovjekovni pravoslavni manastir u Crnoj Gori, smješten blizu Herceg Novog u Boki Kotorskoj. Sadrži tri crkve, uključujući dvije posvećene Uspenju Bogorodice, i poznat je po svojim istorijskim freskama i baroknoj arhitekturi.
Lokacija i istorijski pregled
Manastir Savina se nalazi u jednoj od najljepših uvala na svijetu – Boki Kotorskoj. Smješten je 2 kilometra od Herceg Novog u gustoj mediteranskoj šumi. Ova lokacija nudi predivne poglede na Lušticu i Oštri Rt, kao i na Toplu sa njenom zaravni Sutrinom. Sa istočne strane, pogled se proteže prema Tivatskom zalivu, iznad kojeg se uzdiže planina Lovćen.
Ovaj srednjovjekovni manastir ima tri crkve, od kojih su dvije posvećene Uspenju Bogorodice. Uključuje konake sa riznicom i zasebnu crkvu posvećenu Svetom Savi. Male i Velike crkve, zajedno sa konacima, čine jednu cjelinu, dok je treća crkva, parohijska, smještena na brdu iznad konaka i takođe je posvećena Svetom Savi. Prema legendi, Sveti Sava je sagradio ovu crkvu u XIII vijeku, i ona je nazvana po njemu.
Arhitektonska i umjetnička istaknuća
Mala crkva Svetog Uspenja Bogorodice
Mala crkva Svetog Uspenja Bogorodice je značajna po svojim freskama koje prikazuju Velike praznike i Život Isusov. Stvorio ih je poznati kotorski slikar Lovro Dobričević, jedan od najvećih majstora na obali sredinom XV vijeka. Ove freske predstavljaju mješavinu vizantijske ikonografije i gotičkog izraza. Prema nekim zapisima, ova crkva datira iz 1030. godine. Ima jedan transept sa polukružnom apsidom, zvonik i okulus iznad zapadnog portala. Obnovljena je 1831. uz pomoć igumana Makarija, a tada su popravljene i njene stare slike. Graditelj Male crkve, koja datira iz XV vijeka, je nepoznat, ali mnogi pokazatelji sugerišu da ju je sagradila aristokratska bosanska porodica Kosača.
Manastirski konaci
Manastirski konaci su prvobitno sagrađeni kao pravougaonik, sastavljeni od zapadnog i sjevernog krila. Sjeverno krilo je imalo 4 ćelije, a zapadno krilo je uključivalo pergolu, episkopsku dvoranu i biblioteku. Zgrada je srušena 1937. godine kako bi se čekala obnova, koja je započela 1725. godine. Kasniji popravci su uključivali otvaranje novih vrata i postavljanje odgovarajućih prozora.
Velika crkva
Velika crkva datira iz XVIII vijeka i djelo je dalmatinskog majstora graditelja Nikole Foretića. Predstavlja jednu od najljepših građevina iz doba dalmatinskog baroka. Zvonik je posebno značajan, ukrašen vijencima, rozetama i nišama, dajući fasadi barokni siluet. Odluka o njenoj izgradnji donijeta je na sinodu manastirskih episkopa 1755. godine. Danilo Joanorajović je otišao u Veneciju za odobrenje, a venecijanski dužd Alvizo Mocenigo je dao dozvolu, dokument koji se i danas nalazi u manastirskoj riznici.
Riznica
Riznica Manastira Savina sadrži ruske, italijanske i kritske ikone, kao i pergamente i obučena jevanđelja.